Theatermaker

Oorlog

Als je vrede wilt, bereid je dan voor op oorlog – Romeins spreekwoord

Sinds de aanslag op de redactie van Charlie Hebdo lijkt het duidelijker dan ooit: wij (het vrije westen, met die prachtige verworvenheden) zijn in oorlog. Er is een kwaad op de wereld dat onze prachtige samenleving bedreigt te vernietigen. Een kwaad dat onvrijheid predikt, dat al onze verworvenheden wil afnemen en die allen die niet geloven zoals zij zal onthoofden.

Tot de aanslag in Parijs waren deze engerds ergens heel ver weg, in Syrië, Irak en waarschijnlijk ook in Iran en Afghanistan (we weten het dan wel niet heel precies, maar daar lijken ze wel op de griezels met van die zwarte vlaggen). En in Afrika gebeuren er ook vreselijke dingen, maar daar worden geen blanken journalisten onthoofd, dus dat is dan toch moeilijker om van op de hoogte te blijven.

Maar nu blijkt opeens dat ze onder ons zijn! Dat ook hier in onze prachtige, westerse samenlevingen er aanslagen kunnen worden gedaan op alles wat ons dierbaar is. Dat ze ons niet alleen een paar vakantiebestemmingen afnemen (wat ook niet zo heel erg is, want in de zomer is het sowieso veel te warm in Syrië voor een beetje een gezellige vakantie), maar dat alles wat wij in 2015 jaar tijd (want het begon natuurlijk allemaal met de komst van onze verlosser) hebben opgebouwd aan prachtige vrijheid, gelijkheid en broederschap in een klap van tafel kan worden geveegd!

Maar gelukkig laten wij (de goede mensen die al onze vrijheden en verworvenheden in ons toch al zo rijke en verlichte hart meedragen) ons niet kisten: met de wereldleiders van bijna alle prachtlanden zoals de onze (en een paar ietwat dubieuze, maar dat zien we op zo’n moment maar even door de vingers) en drie miljoen mensen houden wij een protestmars! En als klap op de vuurpijl voeren we alle wetten die we er de afgelopen jaren niet door kregen vanwege dat gedoe over ‘privacy’ enzovoorts, nu wel snel door, want dat is uiteindelijk het enige wat ons deze oorlog kan laten winnen!

 

Misschien klinkt het in het bovenstaande al een beetje door: ik kan nogal cynisch worden van de gebeurtenissen. Overal ligt de hypocrisie op de loer en bijna niets lijkt een oplossing te kunnen bieden die intelligenter is dan loze kreten over liefde en solidariteit (alsof we voor de aanslag ons allemaal zo ontzettend bezield solidair en liefdevol toonden jegens Charlie Hebdo).

Toch is er een aanslag gepleegd waarbij twaalf mensen zijn gedood die satirische cartoons tekenden. Zij die een constante ridiculisering van alles wat macht heeft voorstaan en die daarmee een kernwaarde van onze liberale democratie verdedigen (de vrijheid om constant alle geschreven en ongeschreven (morele) wetten te bevragen), zijn vermoord vanwege het werk dat zij verzette. Dan moeten we toch iets doen?

Voor mij is het lastige van het iets moeten of willen doen, dat het vaak de nuanceringen overslaat. Dat het geen ruimte laat voor de vraag of er eigenlijk wel iets is veranderd sinds de aanslag in Parijs. Dat komt volgens mij doordat we solidair, schouder aan schouder, willen laten zien dat dit ons iets aangaat en dat wij hiervoor willen vechten. Dat wij de oorlog willen voeren.

Maar wat betekend het idee van oorlog eigenlijk? Het betekend dat er twee kanten zijn die met elkaar strijden. En precies in dit idee zit alle hypocrisie verscholen. Het lijkt namelijk dat wij in deze oorlog echt willen strijden voor de satirici, voor de (soms moeilijke) vrijheid van meningsuiting en tegen de moslim-extremisten en Jihadisten. Maar wij zijn zelf veel meer verdeeld dan dat. Wij willen best serieus vechten tegen moslim-extremisten, maar als Boko Haram in Nigeria honderden, misschien wel duizenden mensen vermoord vinden we het even heel erg, maar verliezen we toch snel onze betrokkenheid. We zijn wel voor vrijheid van meningsuiting, maar er zijn voor ons wel degelijk grenzen en we vinden helemaal niet dat alles zomaar gezegd of getekend moet kunnen worden.

Een oplossing heb ik ook niet. Want ondanks alle bedenkingen die ik heb bij concepten als oorlog en alle hypocriete en negatieve effecten die het versimpelen van de realiteit heeft, is het misschien nog altijd beter dan het verlammende cynisme. Daarom hoop ik dat er nog meer posities mogelijk zijn, dat het mogelijk is om kalm en weloverwogen te denken, zonder onze betrokkenheid en bevlogenheid te verliezen. Dan hoop ik dat we diezelfde drie miljoen mensen en al die wereldleiders weer bij elkaar zien als in Afrika mensen worden vermoord, of in Palestina. En dat we concepten als oorlog niet meer nodig hebben.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *